This post is also available in:

Vrouwen door de tijd

Ontdek de onmisbare rol van de vrouwen in de Plantin-Moretusdrukkerij in Antwerpen. Zie hoe hun kracht, samenwerking en flair ook vandaag nog inspireert.

Tentoonstelling Plantin-Moretus

Boeken hebben altijd een bijzondere plek in mijn leven gehad.

Als kind waren ze duur en kostbaar. Letterlijk en figuurlijk. Omdat ze duur waren, hadden we er niet veel, en de exemplaren die we hadden, werden heel voorzichtig behandeld.

Mijn ouders lieten me een kaft om elk boek doen zodat de bladzijden niet zouden beduimelen. De encyclopedie mocht alleen open in hun bijzijn.

Misschien is het daar wel begonnen: het besef dat boeken speciaal zijn.

Die fascinatie bracht me onlangs naar het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen. Daar is een tentoonstelling over de rol van vrouwen in de drukkerij. Deze tentoonstelling laat zien hoe deze rol door de eeuwen heen is veranderd.

Het museum op zich is al een ervaring: zware houten persen, rijen kostbare boeken, stille archiefkamers vol verzamelingen.

Verzamelingen die het schrijven als leerproces en als ritueel bewaren, tonen hoe tradities zoals de nieuwjaarsbrief generaties lang werden doorgegeven.

Maar die dag ging het om de tentoonstelling over de weliswaar onmisbare en krachtige, niettemin onzichtbare vrouwen in de drukkerij.

Onmisbare krachtige vrouwen in de drukkerij

Tussen documenten en drukpersen ontdek je hoe onmisbaar vrouwen waren in de drukkerij. Ze proeflazen teksten, deden de administratie, ondersteunden de familie en zorgden ervoor dat het bedrijf bleef draaien.

Zonder hen had de drukkerij niet kunnen bestaan. In een tijd die officieel gedomineerd werd door mannen, wisten zij hun eigen terrein te creëren, op een stille manier.

De tentoonstelling zette me aan het denken over de vrouwen in mijn eigen leven. Collega’s, studiegenoten, vriendinnen.

Ik zag duidelijke patronen: vrouwen die hun hun eigen weg zochten, alert en ondernemend waren. Soms was de samenwerking vanzelfsprekend, andere keren lag er een subtiele onderstroom van concurrentie. En het gebeurde ook wel eens dat die niet bepaald zo subtiel was.

Maar ik zag ook iets anders: vrouwen die een evenwicht vonden tussen hun eigen aspiraties en een warme samenwerking, die eerlijk en open met elkaar omgingen.

Vrouwen ondereen kunnen bitches zijn, geloof me, maar ook heel aangenaam.

Andere tijd, zelfde vrouwen

Mijn gedachten gingen terug naar drie vriendinnen uit mijn studietijd die krachtige, succesvolle vrouwen zijn geworden.

Alle drie waren ze vlot, charmant, slim en zelfverzekerd. Bovendien hadden ze een natuurlijke uitstraling en konden ze met iedereen overweg. Niet verwonderlijk dat ze het ver hebben geschopt in het bedrijfsleven.

Wat me is opgevallen bij deze drie vrouwen. Evenals bij andere mensen die ik heb gekend. Hun succes kwam voort uit meer dan alleen intellect. Het kwam minstens evenveel uit hun sociale flair, hun uitstraling, en hun vermogen om zich soepel door hun omgeving te bewegen.

Tegenwoordig noemen ze dat ‘netwerken’.

Voor mij voelt het echter alsof daar in deze tijd vaak iets te veel nadruk op ligt. Dit zorgt ervoor dat andere waardevolle eigenschappen soms onderbelicht blijven.

Eigenschappen zoals oprechte samenwerking lijken een beetje naar de achtergrond te verdwijnen. Het gaat immers niet alleen om contacten leggen of kansen benutten. Het is ook belangrijk om naar elkaar te luisteren en échte verbindingen te maken.

Herkenning achter de schermen

Je kent er vast wel een paar in jouw leven. Of misschien ben jij er wel ééntje.

‘Onzichtbare’ vrouwen die gul waren met hun dienstbaarheid en volgehouden inzet.

Die misschien niet dezelfde vlotte babbel of het natuurlijke charisma hebben als hun vriendinnen. Toch werken ze jarenlang achter de schermen met overtuiging, net als de vrouwen in de drukkerij.

Net als hen ervoor zorgen dat de radertjes blijven draaien.

Werk hoeft niet groots of luid te zijn om waardevol te zijn.

Het museumbezoek liet me zien dat dit soort kwaliteiten tijdloos zijn. Generaties lang zijn het precies deze eigenschappen geweest die bedrijven, families en projecten vooruit hebben geholpen.

Een tijdloze lijn

Die dag leek het alsof er een tijdloze lijn loopt. Deze lijn verbindt de vrouwen in het Plantin-Moretusmuseum met de vrouwen in onze tijd. Naar onze leeftijdsgenoten, én naar de jongeren van nu die net beginnen hun eigen pad uit te stippelen.

Mensen die begrijpen dat succes niet alleen gaat om wat je bereikt, maar vooral om hoe je het doet.

En precies daarin schuilt de schoonheid van het verhaal over de vrouwen. Zowel die van toen als die van nu.

Als jij ook zo’n onzichtbare vrouw was of bent, en graag je verhaal wil delen, stuur het me gerust door.

Meer van deze verhalen vind je op mijn site bij ‘recente posts‘.

Emma