This post is also available in:

Bloed geven doet leven

Een leven lang bloed geven

Laatst zijn we opnieuw bloed gaan geven. Vier keer per jaar organiseert het Rode Kruis plaatselijke bloedinzamelingen in gemeenten overal in België.

Iets wat mijn echtgenoot en ik al doen sinds ons jonge volwassen leven. Soms eens onderbroken door het leven zelf, maar altijd met hetzelfde besef: bloed geven is belangrijk.

Bloed redt levens. Bloed geven doet leven.

Wie er komt opdagen

Wat me die laatste keer trof, was wie er naar de bloedinzameling gekomen was.

De oudere autochtone bevolking.

De zaal was rustig. Té rustig zelfs. Op een bepaald moment stonden de artsen en verpleegkundigen letterlijk met de duimen te draaien. Er was bijna niemand om te prikken.

Het was geen gezellige rust, het voelde als leegte. Alsof een hele laag van de bevolking hier simpelweg ontbrak. Niet omdat ze niet konden komen, maar omdat ze er niet waren, of niet bereikt werden, of zich niet aangesproken voelden.

En plots werd die stilte luid. Ze zei iets over wie tijd heeft, wie zich verantwoordelijk voelt, wie zich gezien weet door dit soort oproepen.

En vooral: over wie niet.

Als de stoelen leeg blijven

En dat terwijl er eigenlijk geen enkele ‘reden’ was voor die lage opkomst.

Het was geen slecht weer, meestal een klassieker om thuis te blijven. Er was ook geen grote voetbalwedstrijd op televisie.

Alles leek dus mee te zitten… behalve de bereidheid om te komen.

De harde cijfers achter de stilte

Dat is jammer. Want de nood is groot.

In België zijn er jaarlijks bijna 500.000 zakjes bloed nodig om aan de vraag van ziekenhuizen te voldoen.

Toch geeft minder dan één op de tien Belgen actief bloed.

Circa 2,5 % van de bevolking is actief bloeddonor. Sanquin.nl

Met andere woorden: we rekenen op een erg kleine groep mensen om een heel groot systeem draaiende te houden.

Een smalle groep draagt het geheel

Wie die mensen zijn, zie je rap in zo’n gemeentelijke afnamezaal. Oudere donoren.

Donoren die al lang bloed geven, van in de tijd dat we het als onze goede burgerplicht vonden om bloed te gaan geven.

Donoren zijn gemiddeld rond de 40–50 jaar en ouder.

Wie tijd heeft, gemotiveerd is én medisch in aanmerking komt, vormt maar een smalle groep, wat verklaart waarom je hier vooral oudere donoren ziet.

Bloed geven in Gent

Jonge mensen gaan dan wel weer naar bloedinzamelingen in studentensteden zoals in Gent.

Vooral de jaarlijkse Bloedserieus-campagnes van het Rode Kruis Vlaanderen trekken veel jongeren aan, dankzij campagnes en campusinitiatieven.

Bloedserieus richt zich specifiek op studenten. Het Rode Kruis organiseert mobiele inzamelingen op campussen in Gent, Leuven, Antwerpen en andere studentensteden. Dit gebeurt om studenten te motiveren bloed te geven in een vertrouwde en laagdrempelige omgeving.

In recente edities hebben duizenden studenten meegewerkt aan deze actie, zoals: meer dan 5.700 studenten die tijdens één sessie hun bloed gaven. Universiteiten zoals die van Gent waren belangrijke locaties waar studenten meededen aan de inzamelingen.

Het wordt ook een traditie onder de studenten. Ze komen vaak samen met studiegenoten. Na afloop krijgen ze een drankje en een goodiebag. Ze zien het als een makkelijke en zinvolle manier om iets bij te dragen aan de maatschappij.

De campagnes zijn er ook op gericht om studenten in de toekomst trouwe donoren te maken.

Bloeddonatie: voorwaarden

Jonge adolescenten mogen geen bloed geven. Je moet minstens 18 jaar zijn om bloed te mogen geven en minstens 17 voor plasma en bloedplaatjes.

Ook boven de vijfenzestig valt een groot deel donoren weg, vaak door strengere medische voorwaarden.

Hoewel het Rode Kruis in België beslist heeft geen leeftijdsgrens naar boven meer op te leggen (vroeger lag de bovengrens op 65 jaar), zijn er wel een paar voorwaarden aan bloed geven verbonden.

Oudere donoren moeten door een arts medisch goedgekeurd worden. De gezondheid en bloedwaarden zijn van belang voor zowel donor als ontvanger.

Wie bloed geeft, moet trouwens steeds vooraf een vragenlijst invullen en ondertekenen. Zo moet je bijv. aangeven wanneer je voor het laatst in het buitenland (buiten Europa) was, en of je operaties hebt ondergaan.

En als je bloed hebt gegeven, en je bloedwaarden blijken achteraf niet goed te zijn, bijv. een ijzertekort, dan krijg je nadien een brief thuis gestuurd met de reden waarom je bloed niet weerhouden werd. Dus dat is ook best meegenomen.

Wie we minder zien

Onderzoek in Europa laat zien dat diverse bevolkingsgroepen minder vertegenwoordigd zijn onder bloeddonoren in het algemeen. Dit komt door verschillende redenen zoals culturele barrières of onbekendheid met het systeem van bloeddonatie.

Dat is iets waar bloedbanken zich van bewust zijn. Ze proberen actief rond dit probleem te werken. Een diverse donorgroep is letterlijk van levensbelang.

In veel landen buiten West-Europa bestaat geen vrijwillig, onbetaald donatiesysteem en gebeurt bloeddonatie enkel voor familie of in noodsituaties. Voor bevolkingsgroepen met die achtergrond is bloed geven hier vaak onbekend en niet vanzelfsprekend als iets wat je gewoon doet.

Een kleine daad, een groot verschil

Bloedgevers in België geven niet alleen voor familie, maar voor iedereen die bloed nodig heeft.

Als ik daar lig, met mijn arm gestrekt en dat kleine wiebelende zakje vult zich langzaam met mijn bloed, denk ik vaak: dit is zo gemakkelijk te doen.

Het kost een beetje tijd, een kleine prik, en daarna een drankje en een babbel. Meer niet. En toch kan het voor iemand anders het verschil maken tussen leven en dood.

Bloed geven doet leven.

Waarom bloed onmisbaar is

Bloed is voor ziekenhuizen écht onmisbaar. Het wordt elke dag gebruikt voor:

Operaties

Bij grote operaties kan veel bloedverlies optreden. Donorbloed is dan nodig om het bloedvolume aan te vullen en het zuurstoftransport op peil te houden.

Ongevallen en spoedgevallen

Bij verkeersongevallen, arbeidsongevallen of zware verwondingen telt elke minuut. Slachtoffers krijgen vaak onmiddellijk bloed toegediend om vitale organen te blijven bevoorraden.

Dit is één van de redenen waarom bloed altijd op voorraad moet zijn.

Kankerbehandelingen

Patiënten die chemotherapie krijgen, maken vaak tijdelijk minder eigen bloedcellen aan. Ze hebben dan rode bloedcellen en bloedplaatjes nodig om zuurstoftekort en bloedingen te voorkomen.

Sommige kankerpatiënten krijgen tijdens hun behandeling tientallen transfusies.

Bevallingen en complicaties

Bij moeilijke bevallingen of ernstige nabloedingen kan bloed levensreddend zijn, zowel voor moeder als kind. Ik heb indertijd een keizersnede gehad en had daarvoor veel bloed nodig. Daarom doe ik nu graag wat terug.

Chronische ziekten

Mensen met aandoeningen zoals ernstige bloedarmoede zijn soms levenslang afhankelijk van regelmatige bloedtransfusies.

Brandwonden en ernstige infecties

Bij zware brandwonden of ernstige infecties (zoals sepsis) is bloed nodig om herstel mogelijk te maken.

Veel mensen weten niet dat:

één bloeddonatie tot drie patiënten kan helpen, omdat bloed wordt opgesplitst in rode bloedcellen, plasma en bloedplaatjes.

bloed niet kunstmatig kan worden nagemaakt. Er bestaat geen alternatief.

bloed slechts beperkt houdbaar is:

• rode bloedcellen: ± 42 dagen
• bloedplaatjes: ± 5 dagen
  Daarom is een constante instroom van donoren nodig.

Het Rode Kruis en Sanquin

In België en Nederland gebeurt bloeddonatie via een vrijwillig en onbetaald systeem. Non-profitorganisaties zoals het Rode Kruis en Sanquin organiseren deze systemen.

Donoren geven uit solidariteit, niet uit noodzaak of financiële druk. Dat zorgt voor veilig bloed, vertrouwen en vooral voor herhaaldonoren: mensen die regelmatig blijven terugkomen.

Dankzij vaste donorcentra én mobiele inzamelingen is de bloedvoorraad voorlopig gelukkig nog steeds relatief stabiel. Niet toevallig beschouwt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) dit model als het veiligste en meest ethische.

Dat contrasteert wel sterk met andere delen van de wereld.

• In de Verenigde Staten bestaat een gemengd, deels commercieel systeem: plasma wordt vaak betaald afgestaan. Dat vergroot de beschikbaarheid, maar roept ook ethische vragen op.
• In Latijns-Amerika en delen van Azië is bloeddonatie vaak familiaal of noodgedreven. Familieleden worden pas gevraagd te geven wanneer iemand bloed nodig heeft. Dat maakt de voorraad onzeker.
• In veel Afrikaanse landen is bloeddonatie sterk gekoppeld aan crisissituaties, met beperkte infrastructuur en opslagmogelijkheden.
• In Azië zijn de verschillen groot. Landen zoals Japan en Zuid-Korea hebben een sterk vrijwillig systeem. Andere landen zijn nog in overgang.

Kortom

Vrijwillige, onbetaalde bloeddonatie zorgt voor veiliger bloed en een stabielere zorg.

Dat we in België en Nederland bloed kunnen geven in anonimiteit, goed georganiseerd en zonder tegenprestatie, is geen vanzelfsprekendheid. Het is een belangrijk deel van ons zorgsysteem, en elke donatie maakt daar deel van uit.

Persoonlijk hoop ik dat we het opnieuw leren zien.

Niet als een opgave, maar als zorg dragen voor elkaar, zonder elkaar te kennen.

En misschien ook als een stille vorm van gulheid die vandaag meer dan ooit nodig is.

Maak daarom een afspraak

Voor het donorcentrum in Gent kan je altijd (liefst) een afspraak maken. Het is beter om dit te doen voordat je er naartoe gaat. (En andere vaste locaties) Rodekruis.be

Je kan dit online doen via het Rode Kruis donor-portaal:

• Ga naar de Rode Kruis donorpagina en kies “Maak een afspraak”
• Zoek “locatie” die jou het beste past
• Kies datum & tijd die je past

Emma