This post is also available in:

Ga eens vaker naar de markt

Waarom ik graag naar de markt ga.

Jij ook? Voor de kleine verhalen, het volk, de geur die je herkent als je nadert. Voor onze wafelkramen. Morgen neem ik de markt mee naar huis

Over verhalen aan het kraam, onze wafelkramen, en de geschiedenis van wafels en marktkramen.

Driekoningendag. Wafeldag.

Een kleine reis dicht bij huis

De markt is geen boodschappen-lijstje afwerken, het is een uitstapje. Een kleine reis, zeg maar, dicht bij huis. En je komt er vaak iemand tegen die je kent. Je maakt een korte babbel. Of je wisselt een weetje uit tussen de kramen door.

Iedereen heeft zo zijn vaste plekken. Het pensenkraam trekt altijd een lange rij bezoekers; het Zeeuwse viskraam is ook populair. De groentekraam marktkramers vind ik schattig. Die roepen je luid toe wat ze in de aanbieding hebben.

Wij slaan de pensen over en gaan meestal richting het kippenkraam, voor een gebraden kip of een bereiding.

Soms stoppen we ook voor wat kruiden of wat fruit. En hoewel de markt misschien wat duurder lijkt dan de supermarkt, heb je gegarandeerd kwaliteit. Op de markt vind je nog fruit dat naar vroeger smaakt.

Een vertrouwelijk moment

Wanneer we aan een kraam vertellen dat onze aankopen bestemd zijn voor de dochters, buigt de verkoper zich vertrouwelijk naar ons toe. Zijn kinderen zijn niet meer samen zijn met hun partner, fluistert hij.

Je ziet dat hij ervan afziet. Dat doet me denken aan al die grootouders die hun kleinkinderen niet vaak meer zien. Het zijn rare tijden.

Verhalen aan het wafelkraam 

Die openheid vind je ook aan het wafelkraam. Dat is onze eerste stop op de markt. Terwijl je wacht tot je wafel mooi bruin uit het ijzer komt, krijg je er vaak een verhaal bij.

Een wafelverkoper vertelde ons ooit over een man. Hij had zijn vrouw betrapt op overspel. Daarom had hij haar de toegang tot het huis ontzegd. Zij bleek nog een sleutel op reserve te hebben en was ongezien naar binnen geglipt. Vervolgens heeft ze al zijn kleren door de vensters naar buiten gekipt. Uit wraak.

Tja… een vrouw die zich tekort gedaan voelt, kan onverwacht uit de hoek komen.

En geef toe: wie de hele dag wafels bakt, hoort waarschijnlijk ook wel het één en het ander. 

Onze vaste wafelkramen: Roesje en Romeo

Zo hebben we twee wafelkramen waar we telkens om beurt naartoe gaan: Roesje en Romeo. Elk met hun eigen stijl en hun eigen wafel. Het is maar wat je het liefste hebt.

Ze bakken Belgische wafels zoals het hoort: Brusselse, Luikse en vanillewafeltjes, en je vindt hen op markten in verschillende steden.

De échte marktwafel

Wat zij bakken, zijn geen hippe wafels met duizend toppings zoals je tegenwoordig in de steden vindt. Hoogstens een vleugje poedersuiker.

Het zijn oude marktwafels. Stevig, boterig, krokant maar toch met een zachte kern. En niet te zoet. Wafels die ook lekker blijven als ze afkoelen.

Vakmanschap

Dat is geen toeval, maar vakmanschap.

Marktkramers weten: geen gist, een dik beslag, echte boter, veel rusttijd en een goed heet ijzer. De geur van vanille en gesmolten boter doet de rest. Want geur verkoopt. Dat wisten ze honderd jaar geleden al. 

Ik heb altijd grote bewondering gehad voor mensen die een vak beheersen. En dat met plezier doen. Zoals de wafelkramer.

De geschiedenis van wafels en markten

De geschiedenis van de wafel gaat ver terug. Meestal lees je dat ze in de middeleeuwen zijn ontstaan, andere stemmen gaan nog veel verder in de tijd terug.

Oorspronkelijk waren wafels feesteten dat je gemakkelijk in de hand kon houden. Ze werden gebakken door moeders en grootmoeders, op gietijzeren platen boven het vuur. In volksmusea zie je soms nog zulke platen.

In de 19e eeuw verhuisden ze naar buiten, naar de plekken waar volk was, zoals markten en kermissen.

Zo ontstonden de wafelkramen. Familiebedrijven, met geheime recepten die van generatie op generatie overgingen, want de kinderen groeiden op met de stiel. Zo bleef het ambacht leven.

Of de kinderen van de 21e eeuw het ambacht van hun vaders en moeders zullen verderzetten, is onzeker. Hoewel, je weet nooit of oude ambachten weer helemaal hip worden.

De Belgian Waffle is in elk geval wereldwijd bekend. De Belgian waffle is een verzamelnaam die vooral in Amerika ingang vond. Belgische wafels raakten er in de jaren zestig bekend na een wereldtentoonstelling.

Het kan daarbij gaan om een lichte Brusselse wafel of een stevige Luikse met parelsuiker. Eén naam, verschillende tradities.

De stroopwafeltjes van onze noorderburen volgen in hun kielzog. Die doen in de Nederlandse docuserie Ik Vertrek al jaren dienst als universeel welkomstcadeau.

Een dag uit het leven van een wafelkramer

“Die is voor de duivel”

Een dag van een wafelkraam begint vroeg. Soms om vier, vijf uur ’s morgens. Het kraam wordt uitgeladen, de ijzers klaargezet, het beslag gemaakt in grote kommen. Boter, suiker, eieren, bloem, melk. Met de hand gemengd, afgedekt met een doek. “Dan komt de smaak erin”.

De eerste wafel is nooit voor verkoop. “Die is voor de duivel”, tegen het ongeluk.

Maar vanaf de tweede zit het ritme er in: invetten, bakken, wachten, keren. Niet te rap, niet te traag. En bij de les blijven. “Als ge babbelt, bakt ge slecht”.

Concurrentie

Natuurlijk is er concurrentie, maar die is stil. Geen geroep, geen onderbiedingen. Soms worden er subtiele geuroorlogen uitgevochten, met nét iets meer vanille in de lucht.

Echte marktmensen helpen elkaar bij panne, houden elkaars plaats vrij bij ziekte en tonen respect wanneer iemand stopt. Concurrenten, ja. Maar eerst collega’s.

Waarom ik blijf komen

Ik ga graag naar de markt voor al die dingen samen. Voor de kleine verhalen, het volk, de geur die je herkent als je nadert. Voor mijn wafelkramen. 

Oké, ik hoor het je zeggen: hoe past dit in mijn poging om gezond te eten?

Je hebt gelijk, maar één van de sprekers in zijn podcast over gezond eten zegt dat je keuzes moet maken. Doe dit, maar steeds met het uiteindelijke doel voor ogen.

En dat doel blijft. Daarom eet ik er geen twee. Gezond leven hoeft helemaal niet perfect te zijn.  

Wafels en tradities in Belgie

Waarom nu net dit artikel over wafels? Het is geen toeval. De periode rond Nieuwjaar is een tijd waarin veel wafels worden gebakken.

Nieuwjaar

Eerst is er Nieuwjaar, de belangrijkste wafeldag in België en delen van Nederland. Op Nieuwjaar komt de familie samen en worden recepten van (over)grootmoeders gevolgd. “Zolang de wafels warm zijn, blijft het jaar goed”. 

Driekoningendag

Morgen is ook zo’n dag: 6 januari, Driekoningendag. In vele families zullen morgen wafels gebakken worden.

Pasen, kermissen, jaarmarkten

Ook met Pasen, bij herdenkingen van patroonheiligen en tijdens kermissen en jaarmarkten worden traditioneel wafels gebakken. Op kermissen vind je soms nog van die mooie marktwagens, waar ze naast wafels ook smoutebollen en suikerappels verkopen.

Internationale Wafeldag

Er bestaat zelfs een internationale Wafeldag op 25 maart. Die ontstond oorspronkelijk in Zweden, maar wordt vandaag wereldwijd gevierd.

Driekoningen: zelf wafels bakken volgens oma

Maar eerst de dag waarop wafels al eeuwenlang symbool staan voor een warm en goed begin van het jaar, Driekoningendag.

Morgen bak ik ze zelf. Ik ben tenslotte oma. Op zoek naar een betrouwbaar recept kom ik uit bij Goda Oma’s Recepten. Zo’n recept dat voelt alsof het al generaties meegaat.

Recept

Het is een heel eenvoudig recept: bloem, boter, suiker, eieren, melk. Comfortfood in zijn puurste vorm.

Het recept vind je hier

Waarom wafels blijven verbinden

Wanneer je de volgende keer wafels bakt, zal je beseffen waarom wafelkramen blijven bestaan.

Niet omdat ze hip zijn, maar omdat ze verbinden. Zoals in de strips van Nero, waar Marc Sleen het avontuur vaak deed eindigen met een wafelenbak.

Wist je trouwens dat Nero op en top Gents is? In de vele avonturen van Nero herkennen we dikwijls delen van Gent. We zien er ook typische Gentse figuren die met veel humor worden opgevoerd.

Een oude marktwafel is pure herinnering.

En een zelfgebakken wafel op Driekoningen? Dat is een eerbetoon aan onze moeders en oma’s. 

P.S. : noteer alvast 6 januari en 25 maart in je kalender.

Meer van deze verhalen vind je op mijn site bij ‘recente posts‘.

En… wil je geen enkel verhaal missen? Abonneer je dan en ontvang automatisch mijn nieuwe posts!

Emma